مفاصا حساب تامین اجتماعی برگه‌ای است که سازمان تأمین اجتماعی صادر می‌کند و تأیید می‌کند حق بیمهٔ کارگران یک قرارداد، یا کل یک کارگاه، پرداخت شده است. اگر پیمانکارید، بدون آن کارفرما نباید آخرین قسط و ۵ درصدِ نگه‌داشته‌شده از پول شما را بدهد، چون اگر بدهد خودش پاسخ‌گوی حق بیمه می‌شود. اگر هم کارگاه یا ملکی را می‌فروشید، سازمان می‌تواند بدهی بیمه‌ای را از خریدار هم بخواهد. در ادامه می‌بینید کدام نوع مفاصا را باید بگیرید، چه مدارکی لازم است و درخواست را از کجا ثبت کنید.
مفاصا حساب تامین اجتماعی یعنی چه و چه کسانی آن را لازم دارند
«مفاصا» یعنی تسویه‌شدن حساب. در تأمین اجتماعی یعنی هیچ حق بیمه‌ای پرداخت‌نشده نمانده است. در گفت‌وگوی روزمره همین برگه را «مفاصا حساب بیمه» هم می‌گویند.
این برگه بیشتر به کار پیمانکار و کارفرما می‌آید. پیمانکاری که قرارداد را تمام کرده آن را می‌خواهد تا پولش آزاد شود. کارفرمایی که آخرین قسط را می‌دهد، آن را از پیمانکار طلب می‌کند. صاحب کارگاهی که قصد فروش، رهن یا اجارهٔ آن را دارد و کسی که پروانهٔ کسب خود را تمدید می‌کند هم سراغش می‌روند. کارمند یا کارگری که فقط سابقهٔ بیمه لازم دارد معمولاً با این برگه کاری ندارد، چون موضوعش تسویهٔ حساب کارفرما یا پیمانکار با سازمان است.
مفاصا حساب بیمه ماده ۳۸ و ماده ۳۷ چه فرقی دارند
قانون تأمین اجتماعی دو مفاصای اصلی دارد. یکی بر پایهٔ ماده ۳۸ برای قراردادهای پیمانکاری است و دیگری بر پایهٔ ماده ۳۷ برای انتقال کارگاه. جدول فرق‌شان را نشان می‌دهد.
| موضوع | ماده ۳۸ | ماده ۳۷ |
|---|---|---|
| کی لازم می‌شود | پایان یا تسویهٔ قرارداد پیمانکاری | فروش، رهن یا اجارهٔ کارگاه، و تمدید پروانهٔ کسب |
| چه کسی پیگیری می‌کند | پیمانکار، با نامهٔ کارفرما | فروشنده یا واگذارکننده |
| بدون آن چه می‌شود | کارفرما اگر آخرین قسط را بدهد، خودش پاسخ‌گوی حق بیمه و خسارت‌های مربوط به آن می‌شود | اگر فروشنده بدهی بیمه‌ای داشته باشد، سازمان می‌تواند آن را از خریدار و فروشنده هر دو بخواهد |
| مهلت صدور در قانون | در متن ماده مهلتی نیامده | حداکثر یک ماه پس از ثبت درخواست |
در ماده ۳۷ دفترخانه هنگام ثبت معامله از سازمان می‌پرسد فروشنده بدهی بیمه‌ای دارد یا نه. بر پایهٔ متن ماده، اگر سازمان ظرف ۱۵ روز جواب ندهد، دفترخانه می‌تواند معامله را ثبت کند. برای معامله‌ای مشخص بهتر است شعبهٔ تأمین اجتماعی که پروندهٔ کارگاه شما در آن است همین را تأیید کند.
مفاصای مالیاتی و گواهی‌هایی که برای معاملهٔ ملک یا خودرو لازم می‌شود، از سازمان‌های دیگر گرفته می‌شود و شرایطشان مدام عوض می‌شود. آن‌ها را از سازمان امور مالیاتی یا از جایی که معامله را ثبت می‌کند بپرسید.
مدارک مفاصا حساب تامین اجتماعی برای پیمانکار
در ماده ۳۸ پایهٔ همه‌چیز خودِ قرارداد است، پس مدارک را بر همان اساس آماده کنید.
- نامهٔ درخواست مفاصا از طرف کارفرما، با نام و نشان او
- تصویر قرارداد با موضوع و تاریخ شروع و پایان
- مبلغ کل کارکرد طبق صورت‌وضعیت قطعی
- اعلام اینکه مصالح را کارفرما تأمین کرده یا پیمانکار
- کد کارگاهی و ردیف پیمان، دو شمارهٔ شناسایی که قرارداد شما با آن‌ها در سامانهٔ تأمین اجتماعی ثبت می‌شود
- لیست‌های بیمهٔ ماهانهٔ کارکنان و رسید پرداخت حق بیمه
- مدارک هویتی یا ثبتی پیمانکار، یعنی کارت ملی و شناسنامه برای شخص حقیقی و آگهی تأسیس و آخرین تغییرات برای شرکت
اینکه مصالح را چه کسی تأمین کرده در فهرست بی‌دلیل نیامده، چون سازمان حق بیمهٔ هر پیمان را درصدی از کل کارکرد حساب می‌کند و آن درصد به نوع کار و تأمین مصالح بستگی دارد. در منابع منتشرشده حدود ۷ تا ۸ درصد برای پیمانی دیده‌ایم که مصالح هم در آن هست، و ۱۵ تا ۱۷ درصد برای کاری که فقط دستمزد است. درصد دقیق را شعبه می‌گوید.
فرض کنید قرارداد ۲ میلیارد تومان است. اگر درصد ۸ باشد، حق بیمه ۱۶۰ میلیون تومان می‌شود و اگر ۱۶ باشد، ۳۲۰ میلیون تومان. آنچه در طول کار ماهانه پرداخته‌اید از این مبلغ کم می‌شود و فقط مابه‌التفاوت را می‌دهید. برای همین لیست‌های ماهانه و رسیدها در مفاصا اهمیت دارند.
ثبت درخواست مفاصا حساب تامین اجتماعی در سامانه
طبق بخشنامهٔ آذر ۱۳۹۹، سازمان مفاصای ماده ۳۸ را آنلاین صادر می‌کند و در سامانه به شما می‌رساند. درخواست را در سامانهٔ خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی ثبت می‌کنید (eservices.tamin.ir). مراحل کار این است.
- اول کد کارگاهی بگیرید. وقتی ردیف پیمان برای قرارداد شما ثبت می‌شود، همین کد باید کنار آن بنشیند، چون مفاصا با آن به حساب کاربری شما در سامانه می‌رسد.
- در سامانه حساب کاربری بسازید و فرم درخواست و تعهدنامهٔ استفاده از خدمات الکترونیک را کامل کنید.
- هر ماه لیست بیمهٔ کارکنان را بفرستید و حق بیمه را بپردازید.
- از منوی کارفرمایان و واگذارندگان گزینهٔ درخواست مفاصا حساب را بزنید، پیمان خود را از فهرست انتخاب کنید و نامهٔ کارفرما را بارگذاری کنید. کد پیگیری را نگه دارید.
- شعبهٔ تأمین اجتماعی که پروندهٔ کارگاه شما در آن است مدارک را بررسی می‌کند و نتیجه را پیامک می‌کند. اگر بدهی‌ای مانده باشد، اعلام می‌شود و بعد از پرداخت آن مفاصا صادر می‌شود.
- مفاصا را در بخش مکاتبات و ابلاغ‌های کارفرمایان ببینید و چاپ کنید.
نام منوها در راهنماهای مختلف کمی فرق دارد و ممکن است با به‌روزرسانی سامانه عوض شود. برای ماده ۳۷ هم راهنماها از همین سامانه و بخش واگذارندگان نام می‌برند، اما اگر شعبه راه دیگری گفت، همان را دنبال کنید.
زمان صدور، اعتراض به بدهی و اشتباه‌های رایج
طبق تبصرهٔ ماده ۳۷ سازمان باید حداکثر یک ماه پس از ثبت درخواست، مفاصا را صادر کند. برای ماده ۳۸ قانون مهلتی نگفته و عددهایی مثل ۶ ماه هم که در بعضی مقاله‌ها می‌خوانید در متن قانون نیست. زمان واقعی به این بستگی دارد که لیست‌ها کامل باشند و بازرسی سازمان از کارگاه، اگر لازم شد، تمام شده باشد.
اگر بدهی‌ای را که سازمان اعلام کرده قبول ندارید، طبق راهنماهای منتشرشده ظرف ۳۰ روز از روزی که بدهی رسماً به شما ابلاغ شد می‌توانید در سامانه اعتراض بدهید. هیئتی در سازمان به آن رسیدگی می‌کند. کارفرما هم اگر پیمانکار تا یک سال بعد از پایان قرارداد برای گرفتن مفاصا اقدام نکند، طبق آیین‌نامهٔ اجرایی ماده ۳۸ باید ظرف یک ماه سازمان را در جریان بگذارد. پس بهتر است زودتر سراغ مفاصا بروید.
سه اشتباه بیشتر از بقیه دردسر درست می‌کند.
- پیمانکار لیست‌های ماهانه را تا آخر کار نگه می‌دارد و همه را یک‌جا می‌فرستد.
- پیمانکار مدرکی نمی‌گذارد که نشان بدهد مصالح را چه کسی تأمین کرده، در حالی که درصد حق بیمه به همین بستگی دارد.
- کارفرما آخرین قسط را پیش از مفاصا می‌دهد و بعد خودش باید حق بیمه و خسارت‌های مربوط به آن را بپردازد.
پیش از آخرین صورت‌وضعیت چه چیزی را بررسی کنید
پیش از آخرین صورت‌وضعیت در سامانه ببینید کد کارگاهی و ردیف پیمان درست ثبت شده و لیست همهٔ ماه‌ها فرستاده شده است. اگر آخرین قسط را با چک می‌گیرید، راه استعلام چک صیادی را هم بخوانید.
