وام با سهام عدالت ۱۴۰۵؛ شرایط، سقف و مراحل در سامانه ستاره

وام با سهام عدالت برای کسی است که به پول نیاز دارد، ولی سبد سهامش را نمی‌فروشد یا فعلاً نمی‌تواند بفروشد. اگر سهام شما به روش مستقیم است و در سجام ثبت‌نام کرده‌اید، در ۱۴۰۵ می‌شود از آن اعتبار گرفت. بانک سهام شما را از راه سامانه ستاره قفل می‌کند و تا حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد ارزش روز سبد به شما اعتبار می‌دهد. این اعتبار بیشتر وقت‌ها روی یک کارت اعتباری مجازی می‌نشیند و فقط برای خرید است، نه پول نقد. در این صفحه شرط‌ها، مراحل، هزینه و خطر این مسیر را کنار هم می‌بینید.

اگر فرق اعتبار خرید با وام نقدی را هنوز روشن نکرده‌اید، اول انواع وام بانکی در ایران را ببینید.

وام با سهام عدالت یعنی چه و ستاره چه کاری می‌کند

توثیق یعنی گرو گذاشتن. شما سهام عدالت را نمی‌فروشید و مالکش می‌مانید. فقط تا وقتی بدهی را تسویه نکرده‌اید، بانک سهام را قفل می‌کند. برای همین بانک معمولاً ضامن، چک یا سفته نمی‌خواهد.

سامانه ستاره زیرمجموعهٔ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی است و از مرداد ۱۴۰۱ برای توثیق الکترونیکی سهام کار می‌کند. وقتی در اپلیکیشن بانک درخواست می‌دهید، بانک از ستاره می‌پرسد چه مقدار سهام قابل توثیق دارید، شما همان‌جا تأیید می‌کنید و سهام بدون هیچ کاغذی قفل می‌شود.

از ۱۴۰۴ سامانهٔ تازه‌ای هم در راه است. دولت و بانک مرکزی «سامانه جامع وثایق» را ابلاغ کرده‌اند تا توثیق ده‌ها نوع دارایی در یک جا انجام شود، و بعضی گزارش‌ها آن را جانشین ستاره می‌دانند. در راهنماهای ۱۴۰۵ هنوز نام ستاره می‌آید و برای شما فرقی نمی‌کند، چون در هر حال درخواست را در اپلیکیشن بانک می‌دهید.

شرط‌های وام با سهام عدالت در ۱۴۰۵

اول دو واژه را روشن کنیم. سجام همان سامانه‌ای است که برای هر کار بورسی باید در آن ثبت‌نام و احراز هویت کنید. در مدیریت مستقیم سهام به نام خودتان در بورس است و در مدیریت غیرمستقیم از راه شرکت سرمایه‌گذاری استانی نگهداری می‌شود. شرط‌ها از بانکی به بانک دیگر کمی فرق دارد، ولی راهنماهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ چند شرط مشترک را تکرار می‌کنند.

• در سجام ثبت‌نام و احراز هویت کرده باشید و شمارهٔ موبایل ثبت‌شده در سجام به نام خودتان باشد.
• اگر مدیریت مستقیم دارید، حتی یک سهم از سبدتان را نفروخته باشید.
• سهام توقیف یا مسدود نباشد و جای دیگری گرو نباشد.
• در بانکی که وام می‌دهد حساب فعال داشته باشید و به اینترنت‌بانک یا اپلیکیشن آن دسترسی داشته باشید.
• بدهی معوق و چک برگشتی نداشته باشید، چون بانک‌ها معمولاً این‌ها را هم می‌سنجند.

شرط «نفروخته باشید» برای کسانی است که در ۱۳۹۹ و تا ۲۵ آبان آن سال، وقتی فروش برای مدیریت مستقیم باز بود، بخشی از سبدشان را فروختند. فروش مستقیم‌ها از آن تاریخ بسته است، پس بقیه معمولاً مشکلی ندارند.

در متن‌های قدیمی شرط یارانه‌بگیر بودن سرپرست خانوار آمده بود، ولی در راهنماهای تازه ندیدیم. نگران این شرط هستید؟ از بانک بپرسید. سهام فرد فوت‌شده هم تا وقتی به نام وراث نشده، گرو گذاشته نمی‌شود.

سهام در شرکت استانی

دارندگان روش غیرمستقیم، یعنی کسانی که سهامشان در شرکت سرمایه‌گذاری استانی است، شرط‌های دیگری دارند. راهنماهای ۱۴۰۵ می‌گویند نماد آن شرکت باید باز باشد و کارگزاری که سبد شما را نگه می‌دارد، یعنی کارگزار ناظر، باید به بانک وام‌دهنده تغییر کند. چون معاملهٔ این شرکت‌ها طبق گزارش‌ها از اسفند ۱۴۰۰ متوقف است، به نظر می‌رسد این مسیر برای بیشتر آن‌ها ممکن نیست. اگر سهامتان این‌طور است، از بانک بپرسید.

اگر مطمئن نیستید مشمول هستید یا نوع مدیریت سهامتان کدام است، راهنمای سهام عدالت چیست و چه کسانی مشمول آن هستند و استعلام سبد در سامانهٔ samanese.ir جواب می‌دهد.

سقف اعتبار و سود اقساط چقدر است

بعضی راهنماها ۵۰ و بعضی ۶۰ درصد ارزش روز سبد را نوشته‌اند و درصد دقیق را هر بانک خودش تعیین می‌کند. ارزش برگه‌ها یکی نیست و با بورس هر روز بالا و پایین می‌رود. برگهٔ ۵۳۲ هزار تومانی، یکی از برگه‌های رایج، در پایان معاملات ۱۵ مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان می‌ارزید. جدول زیر نشان می‌دهد با هر ارزش سبد چقدر اعتبار می‌گیرید.

در بعضی راهنماها برای بانک ملی نوشته‌اند ۲ تا ۵۰ میلیون تومان. ۲ میلیون کمترین مبلغی است که بانک‌ها اعتبار می‌دهند و ۵۰ میلیون بیشترین مبلغ بانک است. برای گرفتن ۵۰ میلیون، سبد باید حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان بیارزد و سبد بیشتر مشمولان به این اندازه نمی‌رسد. مبلغ شما ۵۰ تا ۶۰ درصد ارزش سبد خودتان است.

مهلت بی‌سود و اقساط

هزینهٔ وام دو مرحله دارد. اگر مبلغ را در مهلت اولیه برگردانید، معمولاً سودی نمی‌دهید. راهنماها این مهلت را حدود یک ماه نوشته‌اند، بعضی ۲۶ تا ۲۹ روز و بعضی ۳۶ روز. برای اطمینان ۲۶ روز را ملاک بگیرید و تعداد دقیق روزها را از بانک بپرسید.

اگر مهلت بگذرد، بدهی به وام اقساطی تا ۳۶ ماه تبدیل می‌شود و راهنماها سود سالانهٔ آن را ۱۸ تا ۲۳ درصد نوشته‌اند. یک راهنمای ۱۴۰۴ سود بانک ملی را ۱۸ درصد و بانک تجارت را ۲۳ درصد نوشته بود. در بعضی طرح‌ها تنفس هم هست، یعنی چند ماه اول قسطی نمی‌پردازید. در توضیح ستاره برای توثیق کارمزدی هم آمده بود که در درگاه پرداخت اپلیکیشن می‌دهید و مبلغش را بهتر است پیش از تأیید ببینید.

این قسط‌ها را با فرمول معمول وام‌های اقساطی حساب کردیم و بانک شما ممکن است کمی متفاوت حساب کند. برای حساب دقیق‌تر، مقالهٔ محاسبه سود وام بانکی فرمول و جدول اقساط را دارد.

پول نقد نیست، اعتبار خرید است

بیشتر بانک‌ها به‌جای پول نقد، اعتبار را روی کارت اعتباری مجازی می‌گذارند. از خودپرداز چیزی بیرون نمی‌آید و اعتبار فقط در فروشگاه‌های طرف قرارداد خرج می‌شود. فهرست‌هایی که دیدیم افق کوروش، رفاه، وین مارکت، جانبو و پذیرندگان پوز سداد با کد QR را نام می‌بردند.

اگر لوازم خانگی یا خواروبار لازم دارید و از همین فروشگاه‌ها می‌خرید، این وام به دردتان می‌خورد. اگر برای اجاره یا قسط پول نقد می‌خواهید، به کارتان نمی‌آید. بانک تجارت در ۱۴۰۰ پول را به حساب متقاضی می‌ریخت. اگر امروز هم چنین گزینه‌ای دارد، از بانک بپرسید، چون برای ۱۴۰۵ تأییدی پیدا نکردیم.

مراحل گرفتن وام با سهام عدالت در سامانه ستاره

درخواست در اپلیکیشن بانک انجام می‌شود و بیشتر وقت‌ها به شعبه رفتن لازم نیست. مسیر معمول این است.

1. در سجام (sejam.ir) ثبت‌نام و احراز هویت را کامل کنید و مطمئن شوید شمارهٔ موبایلتان به نام خودتان است.
2. ارزش و وضعیت سبد را در سامانهٔ سهام عدالت ببینید.
3. بانکی را که وام می‌دهد انتخاب کنید، اپلیکیشنش را نصب کنید و اگر حساب ندارید، همان‌جا حساب باز کنید.
4. هویت‌سنجی و امضای دیجیتال را در اپلیکیشن انجام دهید.
5. درخواست توثیق را ثبت کنید. اپلیکیشن به ستاره وصل می‌شود، سپرده‌گذاری مرکزی مقدار سهام قابل توثیق شما را به بانک اعلام می‌کند و شما تعیین می‌کنید چه مقدار از سبد را گرو بگذارید.
6. پیش از امضا مبلغ اعتبار، مهلت بی‌سود و شرایط اقساط را ببینید.
7. قراردادها را با کد پیامکی امضا کنید. معمولاً دو قرارداد امضا می‌کنید. در اولی می‌پذیرید سهامتان قفل شود و اگر قسط‌ها را نپردازید، بانک بتواند آن‌ها را بفروشد. دومی برای صدور کارتی است که اعتبار روی آن می‌نشیند.
8. بانک اعتبار را روی کارتتان می‌گذارد. راهنماها این کار را یک تا سه روز کاری نوشته‌اند، ولی ممکن است بیشتر طول بکشد.

چند راهنما شمارهٔ شبای حساب را هم جزو چیزهایی آورده‌اند که باید آماده داشته باشید، ولی دلیلش را ننوشته‌اند. اگر شبای حسابتان را از حفظ نیستید، از روی شمارهٔ کارت می‌توانید با تبدیل شماره کارت به شبا آن را به دست بیاورید. اولین تبدیل رایگان است.

ثبت‌نام غیرحضوری وام با سهام عدالت از بانک ملی

بیشتر مردم سراغ بانک ملی می‌روند، چون این بانک از ۱۳۹۹ درخواست را بدون مراجعه به شعبه می‌پذیرد. درخواست در یکی از اپلیکیشن‌های ایوا، بله یا شصت بانک ملی ثبت می‌شود. راهنماهای قدیمی‌تر مسیر را این‌طور نوشته‌اند. بخش «نشان بانک» را باز کنید، هویت‌سنجی را انجام دهید، بعد «نشان اعتباری» را انتخاب کنید و قراردادها را امضا کنید. ممکن است اپلیکیشن نام منوها را عوض کرده باشد و ما آن را خودمان آزمایش نکرده‌ایم.

راهنماهای ۱۴۰۰ می‌گفتند باید بانک ملی کارگزار ناظر سهام عدالتتان باشد و مدیریت مستقیمی‌ها این را با گزینهٔ «تغییر کارگزار ناظر» انجام می‌دهند. راهنمای ۱۴۰۴ فقط از تغییر کارگزار گفته و بانک ملی را نام نبرده بود، پس این شرط را پیش از شروع از بانک بپرسید. سقف اعتبار در راهنماها تا ۵۰ درصد ارزش روز سبد است و سود اقساط ۱۸ درصد. وام‌های دیگر این بانک را در وام بانک ملی ۱۴۰۵ می‌بینید.

بانک‌های عامل وام با سهام عدالت

فهرست بانک‌ها در راهنماها یکی نیست. جدول زیر آنچه دیده‌ایم را با تاریخ منبع می‌آورد.

راهنماهای ۱۴۰۵ پیش‌بینی می‌کنند پست‌بانک هم بعد از نهایی شدن دستورالعمل‌ها به جمع بانک‌ها اضافه شود. همهٔ بانک‌ها هم همیشه ظرفیت باز ندارند و ممکن است طرح در یکی موقتاً متوقف باشد و در دیگری کار کند. فعال بودن آن را از پشتیبانی بانک یا درون اپلیکیشنش بپرسید. اگر می‌خواهید از جایی شروع کنید، بانک ملی پرسابقه‌ترین است.

سهام عدالت در دوران توثیق چه می‌شود

تا وقتی بدهی کامل تسویه نشود، سهام بلوکه می‌ماند و نمی‌توانید آن را بفروشید یا منتقل کنید. بعد از تسویه، بانک وثیقه را آزاد می‌کند و می‌توانید دوباره درخواست بدهید. فروش سهام عدالت برای همه فعلاً بسته است و راهنمای نحوه فروش سهام عدالت آخرین وضعیتش را شرح می‌دهد. تا فروش باز نشده، قفل بودن سهام برای شما چیزی را عوض نمی‌کند. وقتی فروش باز شود، تا وقتی بدهی را تسویه نکرده‌اید نمی‌توانید سهام را بفروشید.

سود سالانهٔ سهام عدالت به حسابی می‌رود که در سجام ثبت کرده‌اید. توضیح‌هایی که از ستاره دیدیم می‌گفت در این نوع توثیق، سود و حقوق مالی سهام برای صاحبش می‌ماند و حق رأی هم باقی است. این را در قرارداد بانک خودتان هم ببینید.

اگر قسط‌ها را نپردازید، بانک طبق قراردادی که امضا کرده‌اید می‌تواند بخشی از سهام توثیق‌شده را بفروشد و بدهی را از آن تسویه کند. با اینکه فروش برای مردم بسته است، اینکه بانک این کار را دقیقاً چطور و کی انجام می‌دهد را در منابع ندیدیم. پس فرض نکنید خطرش دور است.

کلاهبرداری با نام سهام عدالت

هر جا پای پول و سهام عدالت وسط باشد، پیامک و سایت جعلی هم پیدا می‌شود. پلیس فتا آذربایجان شرقی در تیر ۱۴۰۵ دربارهٔ لینک‌های جعلی با عنوان «وام» و «ابلاغیهٔ قضایی» هشدار داد. پلیس فتا پیش‌تر هم گفته بود کسی برای سود سهام عدالت پیامک یا لینک نمی‌فرستد. وام واقعی را از اپلیکیشن رسمی بانک خودتان درخواست می‌کنید، نه از لینک پیامک.

کد پیامکی را فقط خودتان داخل اپلیکیشن رسمی بانک وارد کنید و آن را به هیچ‌کس نگویید. برای هیچ «ثبت‌نامی» هم پول به حساب یک نفر نریزید و رمز دوم یا اطلاعات کارتتان را به کسی ندهید. کارمزد توثیق، اگر باشد، در همان اپلیکیشن بانک پرداخت می‌شود. اگر مشکوک شدید یا فریب خوردید، مرکز فوریت‌های سایبری پلیس فتا با شمارهٔ ۰۹۶۳۸۰ شبانه‌روزی پاسخ می‌دهد.

وام با سهام عدالت چه وقت به صرفه است

اگر چند میلیون تومان برای خرید کالا لازم دارید و می‌توانید در مهلت اولیه پس بدهید، این وام تقریباً بی‌هزینه است و سند یا ضامن نمی‌خواهد. برای کسی که نمی‌تواند سهامش را بفروشد، راه معقولی است. اگر قرار است سه سال قسط بدهید، روی ۸ میلیون تومان حدود ۲٫۴ تا ۳ میلیون تومان سود می‌دهید و اعتبار هم فقط برای خرید است. پس پیش از امضا ببینید وام ارزان‌تری هم دارید یا نه.

این راهنما بر پایهٔ گزارش‌های خبری ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵ و چند راهنمای بانکی ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نوشته شده و سراغ متن رسمی بانک‌ها نرفته‌ایم. جاهایی که راهنماها با هم نمی‌خوانند، گفته‌ایم. نرخ، سقف و فهرست بانک‌ها ممکن است عوض شود.

کار بعدی این است که ارزش سبدتان را در samanese.ir ببینید، بعد اپلیکیشن بانک را باز کنید و پیش از امضای قرارداد، چهار سؤال بالا را از همان‌جا جواب بگیرید.